Trafo işletme topraklaması neden düşmez?

Önce yüksek değer mi, yanlış ölçüm mü ayırın

Topraklama sistemine yeni kazık eklemeden önce mevcut değerin gerçekten elektrotun yayılım direnci olup olmadığı kanıtlanmalıdır. Fall-of-Potential yönteminde topraklama elektrodu ile yardımcı akım kazığının elektriksel yayılım alanları çakışırsa ölçüm noktaları kararlı bir plato oluşturmaz. Tek bir yüzde 62 okuması, özellikle geniş bir trafo topraklama ağı için tek başına doğrulama değildir.

Potansiyel kazığı farklı noktalara kaydırılarak direnç-mesafe eğrisi alınmalıdır. Okumalar sürekli yükseliyor veya belirgin değişiyorsa yardımcı akım kazığı daha uzağa taşınmalı ya da saha kısıtlıysa eğim gibi uygun bir alternatif yöntem kullanılmalıdır. Büyük ve çok elektrotlu sistemlerde 15–20 metre yeterli kabul edilmemelidir; gerekli mesafe sistemin fiziksel boyutuna ve zemine göre büyüyebilir.

• Ölçüm cihazının parazit gerilimi ve yardımcı kazık temas uyarılarını kontrol edin.
• Aynı doğrultuda yaklaşık yüzde 52, yüzde 62 ve yüzde 72 noktalarını karşılaştırın.
• İkinci bir doğrultuda tekrarlayarak gömülü metal yapı ve zemin katmanlarının etkisini araştırın.

Yeni kazıklar neden beklenen kadar katkı sağlamaz?

Her düşey elektrot akımı çevresindeki toprağa yayar. Kazıklar birbirine çok yakınsa bu yayılım alanları çakışır ve elektrotlar bağımsız paralel dirençler gibi davranmaz. Üç metrelik kazıkları aynı küçük çukur veya dar hat içine sıkıştırmak, bakır miktarını artırsa da etkin toprak hacmini aynı ölçüde büyütmez.

Başlangıç tasarımında kazıklar arasında en az yaklaşık bir kazık boyu, alan uygunsa daha fazla mesafe bırakılması verimi artırır. Kesin yerleşim; zemin özdirenci, mevcut ring veya ağ, gömülü metal yapılar, adım-dokunma gerilimleri, kısa devre akımı ve saha geometrisi birlikte değerlendirilerek projelendirilmelidir.

GEM neden tek başına çözüm olmayabilir?

Toprak iyileştirme malzemesi elektrotun hemen çevresindeki yüksek dirençli dolgu yerine daha iletken ve kararlı bir temas bölgesi oluşturabilir. Ancak arıza akımı bu dar bölgeden çıktıktan sonra yine doğal zeminin geniş hacminden geçer. Kuru kum, kaya, mıcır dolgu veya yalıtkan tabaka devam ediyorsa toplam dirençteki azalma sınırlı kalabilir.

Malzemenin yalnız yüzeye dökülmesi, kazık boyunca sürekli temas oluşturmaması veya üretici tarifindeki kesit ve kür koşullarına uyulmaması da performansı sınırlar. Tuz gibi korozif ve zamanla yıkanabilen rastgele katkılar, kalıcı mühendislik çözümü olarak kullanılmamalıdır.

Zemin profilini ölçmeden yeni elektrot seçmeyin

Wenner dört kazık yöntemi, farklı kazık aralıklarında zeminin yaklaşık özdirencini gösterir. Bir, iki, dört, sekiz ve saha uygunsa daha geniş açıklıklarda, en az iki doğrultuda ölçüm yapılması; daha iletken tabakanın yatayda mı derinde mi bulunduğunu anlamaya yardımcı olur. Böylece kısa kazık eklemek, daha derin eklemeli elektrot kullanmak veya yatay ring/ağı genişletmek arasında veriyle karar verilebilir.

Tek bir yüzey ölçümü mevsim etkisini açıklamaz. Nem, sıcaklık, yeraltı su seviyesi ve kurak dönemler özdirenci değiştirebilir. Tasarımın yalnız yağış sonrası iyi değeri değil, beklenen en olumsuz mevsim koşulunu da karşılaması gerekir.

Paralel yollar ve bağlantı sürekliliğini kontrol edin

Trafo yıldız noktası, PEN veya nötr iletkeni, kablo zırhları, koruma topraklaması ve şebekenin diğer nötr noktaları paralel dönüş yolları oluşturabilir. Pensli kazıksız ölçüm bu nedenle tek bir elektrotu değil metalik döngüyü gösterebilir. Tersine, yanlış ayrılmış veya kopuk yeni kazık iletkeni yapılan iyileştirmenin ölçüme hiç yansımamasına yol açar.

Bara-kazık bağlantıları düşük dirençli süreklilik ölçümüyle, ekler ise korozyon ve mekanik sağlamlık açısından kontrol edilmelidir. Bağımsız elektrot ölçümü için bağlantı ayırmak gerekiyorsa bu işlem yalnız trafo güvenli biçimde enerjisiz bırakıldıktan, kilitleme-etiketleme uygulandıktan ve yetkili ekip gerekli geçici güvenlik düzenini kurduktan sonra yapılır.