Elektrik kesilince güneş paneli çalışır mı?

Standart on-grid GES’in kesintide neden durduğunu anlayın

Şebeke bağlantılı inverter, ürettiği elektriği şebekenin gerilim ve frekansına senkronlar. Şebeke enerjisiz kaldığında inverterin normal AC çıkışını sürdürmesi, bakım veya arıza gideren dağıtım ekibinin enerjisiz sandığı hattı yeniden enerjilendirebilir. Bu nedenle inverter şebeke kaybını algılar, bağlantı noktasında ayrılır ve normal ev devrelerini beslemeyi bırakır.

EPDK’nın güncel lisanssız üretim düzenlemesinde üretim tesisinin kısa devre arızası veya şebekenin enerjisiz kalması durumunda bağlantı noktasında şebekeden izole edilmesi ve şebekeye enerji vermemesi istenir. Aynı hüküm, şebekenin bir bölümünü içerecek adalanmaya müsaade edilmediğini; buna karşılık şebekeden izole kalan üretim tesisinin izole tüketim tesisi bölümünü bağımsız besleyebileceğini açıklar. Güvenli backup tasarımının hukuki ve teknik sınırı bu ayrımdır.

On-grid, sınırlı güvenli çıkış ve tam backup seçeneklerini ayırın

Standart on-grid sistemde kesinti sırasında kullanılabilir bir ev çıkışı yoktur. Bazı backup özellikli inverterlerde ise şebekeden fiziksel olarak ayrılmış özel bir priz veya EPS çıkışı, yeterli güneş varken sınırlı yükleri bataryasız besleyebilir. SMA’nın resmî kılavuzu bu tür çıkışın yalnız gündüz PV gücü varken çalışabileceğini, yetersiz ışık veya aşırı yükte kesilebileceğini gösterir.

Daha uzun süreli veya gece yedeği için uyumlu batarya, backup oluşturabilen inverter ve güvenli şebeke ayırma/transfer cihazı gerekir. Fronius’un resmî açıklaması tam backup için batarya ile güvenli şebeke ayrımını sağlayan bir anahtarlama cihazını birlikte tanımlar. Bataryanın tek başına bulunması veya inverterin “hibrit” olarak pazarlanması, normal ev panosunun kesintide güvenle besleneceği anlamına gelmez.

• Standart on-grid: Şebeke gidince normal AC üretim durur; ev yedeği yoktur.
• Ayrılmış güvenli çıkış: Model destekliyorsa yalnız belirli çıkış ve sınırlı yük; güneşe bağlı olabilir.
• Bataryalı kritik yük backup: Seçilmiş devreler, uygun inverter, batarya ve güvenli ayırma ile beslenir.
• Tüm ev veya üç faz backup: Faz, motor, kalkış gücü, yük atma ve koruma hesabı gerektiren mühendislik projesidir.

Kritik yükleri güç ve enerji hesabıyla seçin

Önce kesintide gerçekten çalışması gereken devreleri belirleyin. Modem, birkaç LED aydınlatma, buzdolabı, alarm veya belirli bir pompa; klimalı, fırınlı ve elektrikli araç şarjlı tüm evden çok farklı bir sistem ister. Her cihaz için sürekli güç W, motorlu yükte kalkış gücü W veya VA, günlük çalışma süresi ve bağlı olduğu faz kaydedilir.

İnverterin backup çıkış gücü aynı anda çalışabilecek yükleri; bataryanın kullanılabilir kWh değeri yaklaşık süreyi belirler. Dönüşüm kayıpları, düşük sıcaklık, batarya koruma payı ve PV’nin kesinti sırasında şarj edip etmediği hesaba katılır. Yalnız katalogdaki nominal kWh’yi toplam yükün watt değerine bölmek güvenilir süre sonucu vermez.

• Sürekli güç: Aynı anda çalışacak cihazların W toplamı.
• Kalkış gücü: Buzdolabı, pompa ve motorların kısa süreli tepe ihtiyacı.
• Enerji ihtiyacı: Güç × çalışma süresi; bataryanın kullanılabilir kapasitesiyle karşılaştırılır.
• Faz yapısı: Tek fazlı backup çıkışının hangi devrelere verileceği ayrı planlanır.
• Öncelik: Tıbbi cihaz ve can güvenliği yükleri için üretici, sağlık hizmeti ve alternatif plan birlikte doğrulanır.

Şebekeden ayırma ve koruma düzenini projelendirin

Backup çıkışı normal ev panosuna doğrudan bağlanmaz. Şebeke kaybında dağıtım hattını güvenilir biçimde ayıran bir anahtarlama düzeni, izole kritik yük panosu, uygun kısa devre ve aşırı akım koruması, kaçak akım koruması, topraklama ve nötr düzeni gerekir. İnverter üreticisinin ülke ayarı, bağlantı şeması ve uyumlu ayırma cihazı projede açıkça gösterilmelidir.

Prizden prize kablo, erkek–erkek fiş, ana şalteri elle indirip backup çıkışını panoya bağlama veya anti-adalanma ayarını değiştirme güvenli tasarım değildir. Yanlış nötr–toprak düzeni RCD’nin çalışmamasına; yetersiz ayırma ise şebekenin ve saha personelinin istemeden enerjilenmesine yol açabilir. Sabit tesisat ve pano işi yalnız yetkili elektrikçi ile proje sorumlusu tarafından yapılır.

Mevcut GES değişikliğini EDAŞ ve proje kaydıyla eşleştirin

Mevcut lisanssız üretim tesisine batarya, yeni inverter, farklı koruma düzeni veya backup anahtarlama sistemi eklemek yalnız bir cihaz değişimi değildir. Güncel düzenlemede DC/AC kurulu güç, koruma düzeni, kompanzasyon veya başka teknik değişikliklerden önce ilgili şebeke işletmecisine başvuru öngörülür. EDAŞ’tan proje revizyonu, bağlantı anlaşması değişikliği, yeni test veya kabul gerekip gerekmediğini yazılı öğrenin.

Dosyada mevcut çağrı mektubu veya bağlantı görüşü, bağlantı anlaşması, onaylı tek hat şeması, inverter sertifika ve veri sayfası, yeni batarya/anahtarlama dokümanı, kritik yük listesi ve koruma koordinasyonu bulunmalıdır. İşe teknik uygunluğu doğrulamadan ekipman seçerek başlamak, uyumsuz inverter veya onaylanamayan bağlantı nedeniyle maliyet yaratabilir.

Süre ve ücreti kalemli teklifle doğrulayın

Backup dönüşümü için ülke çapında tek sabit süre veya ücret yoktur. Basit bir ayrılmış üretici çıkışıyla mevcut üç fazlı bir tesise bataryalı kritik yük panosu eklemek aynı kapsam değildir. EDAŞ incelemesi, proje onayı, saha işi, ekipman temini, test ve varsa kabul adımları takvimi belirler.

Yazılı teklifte inverter, batarya, batarya yönetim sistemi, güvenli ayırma veya transfer cihazı, kritik yük panosu, RCD ve diğer korumalar, kablo, proje, resmî onay, montaj ve devreye alma ayrı gösterilmelidir. Resmî bedel istenirse işlem adı ve mevzuat dayanağı; özel işçilikte garanti kapsamı ve sorumlu kişi kaydı alınmalıdır.

Devreye alma testini ve kesinti planını tamamlayın

Yetkili ekip normal şebeke, şebeke kaybı, backup geçişi, yeniden bağlanma, aşırı yük, düşük batarya ve acil kapatma senaryolarını test etmelidir. Hangi devrelerin çalıştığı, geçişte kısa kesinti olup olmadığı, PV’nin backup sırasında bataryayı şarj edip etmediği ve yeniden bağlantı davranışı tutanağa yazılır. Güncel tek hat şeması ile üretici kullanım talimatı kullanıcıya teslim edilir.

Kesinti sırasında yalnız tanımlı kritik yükler kullanılır. Sistem beklenen şekilde çalışmıyorsa yüksek güçlü cihazlar kapatılır; pano, inverter kapağı, DC ayırıcı veya batarya bağlantısı açılmaz. Duman, ark sesi, yanık kokusu, sıvı sızıntısı veya batarya şişmesi varsa alan boşaltılır ve 112 aranır. Şebeke kesintisi kaydı 186/EDAŞ üzerinden ayrıca izlenir.