Elektrik çarpmasında ilk yardım için ne yapılır?
Elektrik çarpmasında kişiye akım sürerken dokunmayın; kendinizi tehlikeye atmadan güvenli alana geçin, enerjiyi yalnız güvenli bir noktadan kesebiliyorsanız kesin ve hemen 112’yi arayın. Kişiyi çekmeye, kabloyu ayırmaya veya enerjili tesise müdahale etmeye çalışmayın; 112 görevlisinin yönlendirmesini izleyin ve sağlık değerlendirmesini geciktirmeyin.
Elektrik çarpması acil sağlık ve kurtarma olayıdır.
Kişiye, kabloya veya enerjili ekipmana dokunulmaz.
Direk, hat, sayaç önü ve dağıtım şebekesi için 112’den sonra kullanılır.
Hızlı güvenlik kararı
Önce durumu doğru sınıflandırın
Üç kısa kontrol, güvenli ilk işlemi uzun metne girmeden seçmenize yardımcı olur.
Önce bilinmesi gerekenler
- Yardım etmek için kişiye hemen dokunmak ikinci bir elektrik çarpmasına yol açabilir.
- Enerji yalnız kuru ve güvenli bir noktadan, tehlikeli alana girmeden kesilebiliyorsa kesilir.
- Kabloyu sopa, bez veya başka bir cisimle ayırmaya çalışılmaz; gerilim ve malzemenin yalıtımı bilinmez.
- 112 görevlisi olayın türüne göre sağlık, itfaiye ve diğer acil ekipleri yönlendirir.
- Şebeke kökenli olayda 186 kaydı gerekir; yaralı varken 186, 112’nin yerine geçmez.
- Görünür belirti az olsa da sağlık değerlendirmesi geciktirilmez.
Önce ikinci kazayı önleyin
Elektrik çarpmasında olay yeri güvenliği ilk adımdır. Kişi hâlâ elektrik kaynağıyla temas ediyor olabilir; ıslak zemin, metal yüzey, kopmuş iletken veya hasarlı pano akımı çevreye taşıyabilir. Yaklaşmadan önce çevredekileri uzaklaştırın ve kendi kaçış yolunuzu açık tutun.
Bursa Şehir Hastanesinin resmî açıklaması, kişiye hemen dokunulmamasını, elektriğin kesilmesini ve 112’ye haber verilmesini vurgular. Enerjiyi kesmek için suya, açık panoya veya hasarlı kabloya yaklaşmak gerekiyorsa bunu yapmayın; güvenli mesafeden acil ekipleri bekleyin.
- Islak zemin ve metal yüzeylerden uzak durun.
- Kişiye, kabloya ve cihaza dokunmayın.
- Çevredekileri güvenli mesafeye alın.
- 112’yi gecikmeden arayın.
112’ye verilecek bilgiyi hazırlayın
112’ye açık adresi, elektrik kaynağının priz, makine, pano, direk veya kopmuş hat olup olmadığını; kaç kişinin etkilendiğini ve güvenli mesafeden gözlenen bilinç–solunum durumunu söyleyin. Yüksekten düşme, yanık, duman veya yangın varsa ayrıca belirtin.
Telefonu kapatmadan görevlinin talimatını izleyin. Kişinin başını oynatmak, ayağa kaldırmak, su dökmek veya görünür yanığa madde sürmek ek zarar oluşturabilir. İlk yardım uygulaması yalnız eğitimli kişi veya 112’nin adım adım yönlendirmesiyle yapılmalıdır.
112, 186 ve elektrikçi görevini ayırın
112 can güvenliği, acil sağlık ve kurtarma koordinasyonudur. 186/yetkili EDAŞ; direk, kopmuş şebeke hattı, sayaç önü veya dağıtım tesisindeki enerjiyi güvenli hâle getirmek ve arıza kaydı oluşturmak için kullanılır. Yaralı varken yalnız 186’yı aramak yeterli değildir.
Olay iç tesisat, priz, makine veya pano kaynaklıysa alan güvenli hâle geldikten sonra yetkili elektrikçi ya da tesis bakım sorumlusu arızayı ölçer. Kaza sonrasında enerji tekrar verilmeden koruma elemanları, topraklama ve hasarlı devre yazılı raporla değerlendirilmelidir.
Olay sonrası sağlık ve teknik kaydı tamamlayın
Elektrik yaralanması dışarıdan küçük görünse de kalp ritmi, sinir sistemi, kaslar ve iç dokular etkilenebilir; düşmeye bağlı ek travma da bulunabilir. Kişinin “iyiyim” demesi tek başına güvenli olduğu anlamına gelmez. 112 ve sağlık ekibinin değerlendirmesini izleyin.
Teknik inceleme için olay saatini, kaynak türünü, açan koruma elemanını ve 112/186 kayıt numaralarını saklayın. İş yerinde olay meydana geldiyse İSG ve kaza bildirim süreçleri ayrıca yürütülür; ancak kanıt toplamak için enerjili bölgeye girilmez.
Hızlı karar tablosu
Elektrik çarpmasında doğru ilk sorumlu
Dar ekranda tablonun tamamını görmek için yatay kaydırın.
| Durum | İlk kanal | Yapılmaması gereken |
|---|---|---|
| Kişi kaynakla temas ediyor veya durum belirsiz | 112 | Kişiye veya kabloya dokunmak |
| Kopmuş hat, direk ya da sayaç önü | 112, ardından 186/EDAŞ | Hat çevresine yaklaşmak |
| İç tesisat veya makine güvenli hâle getirildi | Yetkili elektrikçi / tesis bakım sorumlusu | Arızalı devreyi yeniden enerjilendirmek |
| Görünür yanık veya düşme var | 112 ve sağlık ekibi | Krem sürmek veya kişiyi gereksiz taşımak |
112, 186 ve teknik servis aynı olayda art arda gerekebilir; can güvenliği her zaman önce gelir.
Hazırlık dosyası
Saklanması gereken kayıt ve belgeler
- 01Açık adres ve güvenli ulaşım bilgisi
- 02Elektrik kaynağının türü
- 03Etkilenen kişi sayısı
- 04Güvenli mesafeden gözlenen bilinç ve solunum durumu
- 05Düşme, yanık, duman veya yangın bilgisi
- 06112 olay/kayıt bilgisi
- 07Varsa 186/EDAŞ kayıt numarası
- 08Yetkili elektrikçi veya teknik inceleme raporu
Zaman sıralı hareket planı
Ne zaman ne yapılmalı?
- Uzak durun ve 112’yi arayın
Kişiye veya kaynağa dokunmadan çevreyi boşaltın.
- Kaynak ve yaralı bilgisini verin
Adres, kişi sayısı, kaynak türü ve güvenli gözlemi aktarın.
- Şebeke ve teknik kaydı tamamlayın
Gerekiyorsa 186/EDAŞ ve yetkili elektrikçi sürecine geçin.
- Sağlık değerlendirmesini izleyin
Belirti az görünse bile sağlık ekibinin kararını esas alın.
İzlenecek yol
Adım adım ne yapılmalı?
- 01
Önce kendi güvenliğinizi sağlayın. Islak zemin, kopmuş kablo, açık pano, ark sesi, kıvılcım veya hâlâ enerjili olabilecek kişi ve ekipmandan uzak durun; ikinci kazazede olmayın.
- 02
Kişiye doğrudan dokunmayın. Enerjinin kesildiği yetkili ekipçe doğrulanmadan kişiyi çekmeye, kabloyu bir cisimle itmeye veya enerjili bölgeye girmeye çalışmayın.
- 03
112’yi hemen arayın; açık adresi, elektrik kaynağını, kişi sayısını, bilinç ve solunum hakkında güvenli mesafeden görebildiğiniz durumu bildirin. Telefonu kapatmadan görevlinin talimatını izleyin.
- 04
Ana kumanda kuru ve güvenli bir yerdeyse, erişmek için suya, panoya veya tehlikeli alana yaklaşmanız gerekmiyorsa enerjiyi kesin. Güvenliğinden emin değilseniz hiçbir anahtara dokunmayın; 112 ve yetkili ekibi bekleyin.
- 05
Şebeke hattı, sayaç önü, direk veya kopmuş kablo söz konusuysa 112’nin ardından 186/yetkili EDAŞ kaydı açın; çevredekileri güvenli mesafede tutun.
- 06
Enerjinin kesildiği doğrulandıktan sonra kişinin durumunu 112 görevlisinin yönlendirmesiyle değerlendirin. Temel yaşam desteğini yalnız eğitimliyseniz veya 112 görevlisi adım adım yönlendiriyorsa uygulayın.
- 07
Görünür yanığa krem, macun, buz veya yapışabilecek malzeme sürmeyin; kişiyi gereksiz yere hareket ettirmeyin. Düşme veya çarpma eşlik etmiş olabileceğini 112’ye bildirin.
- 08
Belirtiler hafif görünse bile 112 ve sağlık ekibinin değerlendirmesini reddetmeyin; elektrik yaralanmasının iç etkileri dışarıdan anlaşılmayabilir.
Birincil kaynaklar
Bilgiyi resmî sayfadan doğrulayın
Kısa yanıtlar
Sık sorulan sorular
Elektrik çarpan kişiye hemen dokunulur mu?
Hayır. Akım sürüyorsa dokunan kişi de çarpılabilir. Önce uzak durun, 112’yi arayın ve enerjiyi yalnız kuru, güvenli ve açıkça erişilebilir bir noktadan kesebiliyorsanız kesin. Enerjinin kesildiği doğrulanmadan kişiyi çekmeyin.
Elektrik çarpmasında 112 mi 186 mı aranır?
Yaralı, bilinç değişikliği, yanık, düşme veya devam eden can güvenliği riski varsa ilk çağrı 112’dir. Olay şebeke hattı, direk, sayaç önü veya kopmuş kabloyla ilgiliyse 112’nin ardından 186/yetkili EDAŞ kaydı da açılır.
Elektriği kesmek için panoya gidilir mi?
Yalnız ana kumanda kuru ve güvenli bir yerdeyse, erişmek için suya veya tehlikeli alana girmek gerekmiyorsa düşünülebilir. Emin değilseniz panoya, sayaca veya kabloya yaklaşmayın; uzaklaşın ve 112 ile yetkili ekiplerin yönlendirmesini bekleyin.
Kişiyi kuru tahta veya sopayla ayırmak güvenli midir?
Güvenli olduğu varsayılamaz. Malzemenin nemi, gerilim seviyesi ve çevredeki iletken yüzeyler bilinmez; müdahale ikinci bir elektrik çarpmasına yol açabilir. Kişiye veya kabloya yaklaşmadan 112’yi arayın ve profesyonel kurtarmayı bekleyin.
Kişi iyi görünüyorsa hastaneye gitmesi gerekir mi?
Elektrik yaralanmasının yanık, ritim bozukluğu veya düşmeye bağlı etkileri dışarıdan anlaşılmayabilir. 112’ye olayın nasıl olduğunu anlatın ve sağlık ekibinin değerlendirmesini izleyin; kendi kendinize “hafifti” kararı vererek değerlendirmeyi geciktirmeyin.