Elektrik depolama tesisleri şebekeye hangi yan hizmetleri verir?

3 Temmuz 2026 güncellemesi neyi değiştirdi?

TEİAŞ, elektrik depolama ünite ve tesislerinin yan hizmetlerde kullanılmasına ilişkin teknik kriterler ile test prosedürlerinin güncel sürümünü 3 Temmuz 2026’da yayımladı ve 30 Aralık 2024 tarihli önceki metni yürürlükten kaldırdı. Proje, yatırım veya gelir modelinde eski dokümana dayanılıyorsa güncel sürümle yeniden kontrol gerekir.

Metin, yalnız batarya hücresi veya inverter seçimini değil; tesisin şebeke bağlantısı, TEİAŞ tarafından izlenmesi, kontrol altyapısı, performans testleri, rezerv güç ve enerji kapasitesi ile katılım anlaşmalarını birlikte düzenler. Bu nedenle ürün kataloğu verileri tek başına yan hizmet uygunluğu oluşturmaz.

Hangi depolama tesisleri kapsama girer?

Prosedür; üretim tesisine bütünleşik elektrik depolama ünite veya tesisini, müstakil elektrik depolama tesisini ve depolamalı elektrik üretim tesisini kapsar. Tesisler yan hizmet katılımı bakımından iletim sistemine bağlandıkları noktada izlenir ve istenen bilgi ile belgeleri TEİAŞ’ın belirlediği formatta sağlamalıdır.

Pompaj depolamalı hidroelektrik santraller ile enerji kesintisi sırasında kullanılmak üzere tesis edilen kesintisiz güç kaynakları kapsam dışındadır. Bu ayrım, ev veya işletme için alınan UPS’in şebeke yan hizmeti sağlayan bir depolama tesisi olarak değerlendirilmesini önler.

• Üretime bütünleşik depolama ünitesi veya tesisi
• Müstakil elektrik depolama tesisi
• Depolamalı elektrik üretim tesisi
• Kapsam dışı: pompaj depolamalı HES ve kesinti amaçlı UPS

Frekans hizmetlerinde güç, süre ve tepki şartları

Primer frekans kontrolü için depolama tesisinin iletim sistemine bağlı ve en az 30 MW olması gerekir. TEİAŞ veri alışverişi, performans test sertifikası ve iki yönlü enerji rezervinin yanında; 200 mHz sapmada rezervin %50’sinin en çok 15 saniyede, tamamının 30 saniyede etkinleştirilmesi, tepki gecikmesinin iki saniyeyi aşmaması ve çıkışın en az 15 dakika sürdürülmesi aranır.

Sekonder frekans kontrolünde yine en az 30 MW, TEİAŞ onaylı performans raporu ve AGC uyumu gerekir. Tepkinin başlaması için azami 30 saniye gecikme ve saniyede en az kurulu gücün %1,5’i yüklenme hızı öngörülür. Hızlı frekans kontrolünde eşik 50 MW’tır; senkron bağlantı destek rezervinin tamamı en geç 200 milisaniyede, frekans destek rezervinin tamamı ise en geç bir saniyede etkinleştirilmelidir.

• Primer: ≥30 MW, iki saniye azami gecikme, 15/30 saniye etkinleşme, en az 15 dakika sürdürme
• Sekonder: ≥30 MW, AGC, azami 30 saniye başlangıç, saniyede ≥%1,5 yüklenme
• Hızlı frekans: ≥50 MW, 200 ms senkron bağlantı desteği, bir saniye frekans desteği

Reaktif güç ve kapasite çakışması nasıl yönetilir?

İletim sistemine bağlı ve 30 MW veya üzerindeki depolama ünite ve tesislerinin reaktif güç kontrol hizmetine katılması zorunludur; izleme altyapısı, bağlantı kriterleri, test sertifikası ve yan hizmet anlaşması şartları ayrıca uygulanır. Tüketime bütünleşik depolama üniteleri için prosedürde reaktif güç kontrolü muafiyeti yer alır.

Yan hizmete taahhüt edilen rezerv ve enerji kapasitesi başka piyasa faaliyetinde kullanılamaz. Aynı uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimine dahil depolama ünite veya tesisleri de primer ve sekonder frekans kontrolüne aynı anda katılamaz. Gelir tahmini yapılırken bu kapasite çakışmaları ve kullanılabilir doluluk aralığı modellenmelidir.

Atalet desteği ve sınırlı frekans hassasiyeti ne zaman zorunludur?

İletim sistemine bağlı ve kurulu gücü 10 MW veya üzerindeki elektrik depolama ünite ve tesisleri atalet destek hizmeti sunmakla yükümlüdür. Bu hizmette ani faz açısı değişimi ve frekans değişim hızı tepkileri, TEİAŞ’ın Elektrik Depolama Tesisleri Şebeke Bağlantı ve Uyumluluk Kriterlerine göre doğrulanır.

İletime bağlı ve 50 MW veya üzerindeki depolama ünite ve tesislerinde sınırlı frekans hassasiyeti modu zorunludur. 1 Ocak 2025 sonrasında elektrik üretim lisansı alan tesislerde ilgili performans test sertifikası aranır; daha önce lisans alan tesislerde primer frekans kontrol sertifikası alınması hâlinde sınırlı frekans hassasiyeti sertifikası koşulu da doğar. Lisans tarihi ve sertifika zinciri dosyada ayrı gösterilmelidir.

Test dosyasında hangi kayıt ve takvim sınırları bulunur?

Primer frekans kontrol performans testi; depolama kapasitesi ve rezerv tepki testi, hassasiyet testi ve doğrulama testi olmak üzere üç aşamadır. Aktif güç, şebeke ve simüle frekans, doluluk oranı, enerji kapasitesi, DC aktif güç ve PFK çalışma modu kaydedilir. Ölçümlerde saniyede 10 veri, en az %0,2 doğruluk sınıfı ve en çok üç yıllık kalibrasyon sertifikası aranır; veri dosyaları TEİAŞ formatında test tutanağı ve raporuna eklenir.

Güncel metin, hızlı frekans kontrolü, asenkron reaktif güç destek ve atalet desteği test prosedürlerinin ilgili hizmet mevzuatta tanımlandıktan sonra üç ay içinde; sekonder frekans kontrol performans test prosedürlerinin ise 31 Aralık 2028’e kadar ayrıca duyurulacağını belirtir. Bunlar otomatik kabul veya başvuru son tarihi değildir; kullanılacak güncel test şablonu ve yürürlük durumu TEİAŞ’tan yazılı doğrulanmalıdır.

Yatırım kararı öncesinde hangi kayıtlar tamamlanır?

Ön değerlendirmede tesis türü, bağlantı noktası, kurulu güç, kullanılabilir enerji kapasitesi ve hedef yan hizmet belirlenir. Ardından TEİAŞ haberleşmesi, kontrol sistemi, ölçüm doğruluğu, performans testleri, rezerv enerji hesabı, doluluk sınırları ve ilgili anlaşma kontrol edilir.

Bu rehber teknik prosedürü özetler; bağlantı görüşü, proje onayı, lisans veya piyasa katılımı yerine geçmez. Güncel doküman, teknik şartname ve anlaşma metinleri yatırım kararı tarihinde TEİAŞ ve EPDK kaynaklarından yeniden doğrulanmalıdır.