Evde bazı prizler veya odalar çalışmıyorsa ne yapılır?

Önce arızanın kapsamını enerjili bölüme dokunmadan ayırın

“Evde yarım elektrik var” ifadesi tek bir arızayı tanımlamaz. Yalnız bir cihaz çalışmıyorsa cihaz, fiş veya kablo; tek priz çalışmıyorsa priz bağlantısı ya da ilgili devre; aynı odadaki prizler veya aydınlatma birlikte etkileniyorsa hat ve koruma düzeni; tüm daire etkileniyorsa ana koruma veya sayaç sonrası bağlantı; birden çok daire ya da ortak alan etkileniyorsa bina bağlantısı veya dağıtım şebekesi incelenir.

Bu ayrım gözlem içindir, kullanıcı teşhisi değildir. Priz kapağı, buat, pano, sayaç ve kofre açılmaz. Yalnız güvenli mesafeden hangi oda, lamba ve prizlerin etkilendiği; komşu dairelerin ve ortak alanın durumu not edilir. Karanlıkta pano aramak veya telefon ışığıyla enerjili bölüme yaklaşmak yerine alan güvenli tutulur.

• Tek cihaz: cihaz servisi veya elektrikçi, belirtilere göre.
• Tek priz ya da bir oda/devre: yetkili elektrikçi ve iç tesisat ölçümü.
• Tüm daire, komşular enerjili: iç tesisat ve sayaç sonrası bağlantı ayrımı.
• Birden çok daire, ortak alan veya sokak: bina yönetimi ile kapsam kontrolü ve 186/EDAŞ kaydı.

Sayaç ekranı, ortak alan ve faz kaybını doğru yorumlayın

Elektronik sayaç ekranının açık olması, sayacın elektronik devresinin beslendiğini gösterebilir; bütün fazların mevcut olduğunu veya sayaç sonrası ana hattın ve daire devrelerinin enerjili kaldığını tek başına göstermez. Tek fazlı kullanım yerinde sayaç sonrası ana koruma ya da bağlantı; üç fazlı binada ise bir faz, ortak alan beslemesi veya dağıtım bağlantısı etkilenmiş olabilir. Ekrandaki değer kullanıcıya arızanın yerini kesinleştirme yetkisi vermez.

Asansör çalışmıyor fakat bazı dairelerde ışık varsa, bunu yalnız asansör arızası veya yalnız EDAŞ arızası diye varsaymayın. Ortak alan aydınlatması, hidrofor, otopark ve komşu dairelerin durumu bina yönetimince güvenli mesafeden karşılaştırılır. Birden çok ortak yük veya belirli daire grubu birlikte etkileniyorsa bir faz kaybı olasılığıyla 186/EDAŞ kaydı açılır; bina panosu, kolon hattı ve asansör beslemesini yetkili elektrikçi ve asansör servisi inceler.

• Sayaç ekranı açık: yalnız ekranı ve görünen uyarıyı not edin; mühürlü bölümü açmayın.
• Yalnız daire etkileniyor: yetkili elektrikçi sayaç sonrası bağlantı ve iç tesisatı ölçsün.
• Bazı daireler veya ortak yükler etkileniyor: bina yönetimi kapsamı doğrulasın, 186/EDAŞ ve bina elektrikçisi birlikte kullanılsın.
• Asansörde kişi kaldı: kabin alarmı/yardım sistemi ve yetkili kurtarma yolu; sağlık veya can güvenliği riskinde 112.

Duman, ısı, su ve parlaklık değişimini acil güvenlik işareti sayın

Duman, alev, yanık kokusu, kıvılcım, çatırdama, erime, belirgin ısınma, açık iletken, ıslak priz veya elektrik çarpması belirtisi varsa şalter denemesi yapılmaz. İnsanlar güvenli alana çıkarılır; devam eden yangın, yaralanma veya temas riskinde 112 aranır. Fotoğraf çekmek veya fişi çıkarmak için tehlikeli alana yaklaşılmaz.

Bazı lambaların olağandışı parlak, bazılarının sönük olması; cihazların peş peşe yeniden başlaması veya farklı odalarda düzensiz enerji görülmesi gevşek nötr ya da gerilim dengesizliği gibi ciddi bir soruna işaret edebilir. Hassas cihazlar yalnız kuru, hasarsız ve güvenle erişilebiliyorsa prizden ayrılır. Pano içi nötr ve faz kontrolünü yetkili elektrikçi yapar; aynı belirti birden çok kullanım yerindeyse 186/EDAŞ’a ayrıca gerilim kaydı açılır.

Koruma elemanını arıza giderilmiş gibi kullanmayın

RCD/RCCB, MCB ve RCBO farklı tehlikelere tepki verir. Kullanıcı pano kapağını açmadan görünür kol ve etiket konumunu not edebilir; fakat hangi elemanın neden açtığı ölçüm olmadan kesinleştirilemez. Korumanın tekrar tekrar kaldırılması, bantlanması, köprülenmesi veya daha yüksek amperli bir elemanla rastgele değiştirilmesi gizli bağlantı ve kablo arızasını ısıtabilir.

Arızalı devreyi çalışan bir prizden uzun uzatma kablosuyla beslemek, iki priz arasında erkek–erkek kablo kullanmak veya UPS, inverter ya da jeneratörü ev tesisatına geri beslemek ölümcül gerilim oluşturabilir. Geçici enerji ihtiyacı yalnız cihaz üreticisinin izin verdiği bağımsız, topraklı ve uygun yükteki çıkışlarla karşılanır; bina devresine bağlantı ve transfer düzeni proje ile yetkili elektrikçi gerektirir.

Elektrikçi ile EDAŞ arasındaki yetki sınırını kayıtla yönetin

Başkent EDAŞ, AYEDAŞ ve Toroslar EDAŞ resmî SSS sayfalarında iç tesisat arızasının yetkili elektrikçi aracılığıyla kontrol edilmesi gerektiğini açıklar. Tek priz, oda, devre veya yalnız bir bağımsız bölümdeki arızada ilk teknik kanal bu nedenle elektrikçidir. Elektrikçi; yalıtım, koruma iletkeni, nötr sürekliliği, bağlantı sıkılığı, aşırı akım ve artık akım korumasını uygun cihazlarla ölçer.

Birden çok daire, bina ortak alanı veya sokak aynı anda etkileniyorsa bina yönetimi kapsamı doğrular ve 186 ya da yetkili EDAŞ kanalında kayıt açar. Sayaç, kofre, mühürlü bölüm veya dağıtım bağlantısına bina görevlisi ya da kullanıcı müdahale etmez. EDAŞ kaydı iç tesisat onarım talebi değildir; dağıtım tarafındaki ortak arıza ve teknik kalite incelemesi içindir.

• Elektrikçi kaydında ölçülen devre, bulgu, yapılan onarım ve tekrar testini isteyin.
• EDAŞ kaydında etkilenen bina/daire kapsamını, başlangıç saatini ve kayıt numarasını saklayın.
• Sayaç veya mühürlü bağlantı şüphesinde elektrikçinin müdahale sınırını yazılı belirtin ve EDAŞ’a yönelin.
• Fatura veya tedarik sözleşmesi sorununun bu arıza kaydından ayrı olduğunu unutmayın.

Süre, ücret ve çözülmeyen başvuruyu doğru yorumlayın

İç tesisat arıza tespiti için ülke çapında tek düzenlenmiş sabit ücret veya onarım süresi yoktur. Ölçüm, işçilik, parça, vergi, ulaşım ve onarım sonrası testi ayrı gösteren yazılı teklif alın. Yalnız eleman değişimi değil, kök neden ve ölçüm sonucu raporda yer almalıdır. Kiracı–mal sahibi sorumluluğu için arızanın sabit tesisata mı kişisel cihaza mı ait olduğu teknik bulguyla ayrılmalıdır.

Dağıtım şirketine yapılan arıza ihbarı ile kayıtlı tüketici şikâyeti aynı süreye tabi değildir. EPDK’nın tüketici bilgisinde arıza bildiriminin dağıtım şirketine telefonla veya internetten yapılabileceği; tüketici hizmetleri merkezince kaydedilen şikâyetin 15 iş gününde sonuçlandırılması gerektiği açıklanır. Bu 15 iş günü saha onarımının garanti süresi olarak sunulmaz. Çözülmeyen dağıtım uyuşmazlığında ilk kayıt, şirket yanıtı, güvenli gözlemler ve teknik raporla EPDK başvuru dosyası hazırlanır.